مزایای ورزش
- افزايش قدرت انعطاف عضلاني و ظرفيت قلبي – ريوي
- کاهش عوارض و احتمال مرگ و مير ناشي از نارساييهاي قلبي
- بهبود وضع رواني و ايجاد اطمينان و آرامش روحي براي برخورد با مشکلات
ورزش به طور طبيعي داراي دو گونۀ اثر است:
1 - آثار وضعي
2 - آثار تبعي
آثار وضعي ورزش بر فرد عبارتند از: ايجاد نشاط و سلامت جسماني و تخليه هيجان در کودکان و نوجوانان كه موجب کاهش استرس و تنش در فرد ميشود.
آثار تبعي ورزش عبارتند از: پذيرش قواعد بازي و تمرين رقابت و ايجاد حس اعتمادبهنفس.
ورزش در کودکي و نوجواني:
ورزش و بازي، نقش مهمي در تکوين شخصيت کودک ايفا ميکند. شرکت در فعاليتهاي ورزشي براي رشد و نمو طبيعي کودکان و نوجوانان لازم و ضروري است. بسياري از گزارشها نشان ميدهد که ميزان چاقي در گروه سني کودکان به دليل فقر حرکتي در حال افزايش است. ورزش نه تنها باعث تناسب فيزيکي و سلامت عمومي کودکان ميشود، بلکه فرصت رشد و نمو رواني و اجتماعي را نيز براي آنها فراهم ميکند. اجراي ورزش و بازيها، سلامتي قلب و ريه و رشد و پرورش استخوانها و عضلات را فراهم ميسازد و هماهنگي و انعطاف پذيري کودک را افزايش ميدهد. فعاليتهاي ورزشي سبب ميشود تا کودک با تجربيات لذت بخش زندگي همچون فرصت يادگيري برخي مهارتها آشنا شود، اين امر ميتواند در سراسر زندگي ادامه يابد. ورزش براي تندرستي و شادابي جسمي – رواني افراد، به خصوص نوجوانان، بسيار مؤثر و ضروري است. شايد بتوان گفت که ورزش يکي از راهکارهاي اصلي پيشگيري از بسياري بيماري هاست. از طرفي دوران بلوغ همراه با جهش رشد است، به اين جهت دختران و پسران نوجواني که ورزش و فعاليت بدني بخش مهمي از برنامه و فعاليتهاي روزانه آنها را تشکيل ميدهد، از نظر جسمي، تناسب اندام و آمادگي، از تناسب بهتر و بيشتري برخوردارند. بسياري از مسائل رواني نوجوانان در اين سن از قبيل رفتارهاي تند و پرخاشگرانه، کم رويي، گوشه گيري و عدم اعتماد به نفس را ميتوان به وسيله شرکت در فعاليتهاي ورزشي گروهي يا فردي کاهش داد. ورزش مناسب سبب ميشود که نوجوان در برابر مشکلات زندگي صبر و تحمل بيشتري داشته باشد. اگر نوجوان به طور منظم به تمرينات بدني بپردازد و به ورزش کردن عادت کند، در ميانسالي گرفتار بسياري از بيماريها از جمله دردهاي ناشي از ضعف عضلاني، پوکي استخوان و بيماريهاي قلبي و عروقي نخواهد شد. شرکت در ورزشهاي فردي و گروهي در دوران بلوغ بر تندرستي جسمي و رواني و حل مشکلات رفتاري فرد، تأثير بسزايي دارد.
تنوع در برنامههاي صبحگاهي:
براي بسياري از دانشآموزان اجراي مراسم صبحگاهي خسته کننده و کسالت آور است. در اکثر مدارس، دانشآموزان هر روز صبح بر حسب وظيفه برنامههاي يکنواخت، تکراري و کسل کنندهاي را اجرا ميکنند تا پس از آن خسته و بيحوصله وارد کلاس درسي شوند که در آنجا نيز برنامههاي آموزشي ملال آوري اجرا ميشود. ايجاد تنوع در برنامههاي صبحگاهي ميتواند تأثير بسزايي در شادابي و نشاط دانشآموزان داشته باشد و از اين طريق بر بهره وري آموزشي بيافزايد. انجام مراسم مذهبي و تمرينهاي ورزشي در پرورش روح و جسم دانشآموزان بسيار مؤثر است. پژوهش نشان ميدهد که انجام تمرينهاي ورزشي، پيش از فعاليتهاي فکري، بر کارآيي شخصي ميافزايد. بر اساس اين پژوهش، حرکات موزون ورزشي اگر همراه موسيقي مناسب انجام شود، بيشترين تأثير را در اين زمينه خواهد داشت.
موسيقي را نبايد فقط به خاطر موسيقي به کار برد، بلکه بايد آن را براي جالب ساختن بعضي مواد غير جالب و بيروح، از قبيل رياضيات و تاريخ و علوم ديگر، استعمال کرد. دليلي نداريم که نبايد براي ملايم ساختن مواد مشکل آنها را با شعر و آواز توأم ساخت. و حتي نبايد اين مطالب را به اذهان نافرمان و سرکش اجباراً ياد داد. (افلاطون)
تناسب فيزيکي و گذران عمر با ورزش در دوران پيري:
هر روز به تعداد افراد مسن که تمرينات فيزيکي معمول را انجام ميدهند، افزوده ميشود. اين فعاليتها شامل فعاليتهاي سبک، مثل پياده روي و شنا تا حرکات شديد و فعاليتهاي رقابتي است. هر چه سن انسان بالاتر ميرود، اثرات فيزيولوژيک افت عملکرد بدن زيادتر ميشود. ورزش کردن، تناسب اندام و رژيم غذايي مناسب و کافي ميتواند اين اثرات را به تاخير اندازد يا کاهش دهد. با افزايش سن، عملکرد قلبي و گردش خون محيطي تحت تأثير قرار ميگيرد. ورزش اثرات مفيدي روي تمام ارگانهاي بدن دارد. مهمترين فايده آن در سيستم قلبي – عروقي ديده ميشود. تمرينات بدني منظم باعث ميشود که ضربان قلب در حالت استراحت، در افراد مسن کاهش يابد.
توصيههاي مهم ورزشي:
- بايد ورزش کردن را از کودکي به فرزندان خود آموخت، چون نگرش مثبت و توانايي براي فعاليتهاي بدني از سنين کودکي شکل ميگيرد.
- حداقل 30 دقيقه پياده روي يا ورزشهاي سبک در شبانه روز، براي حفظ سلامت فرد مفيد است.
- ورزش کردن بايد به آهستگي شروع شود و به تدريج بر زمان و تنوع آن افزوده شود.
- حتيالمقدور از خوردن غذاي چرب و سرخ کرده پرهيز شود.
- خوردن ميوهها و سبزيجات تازه به طور روزانه توصيه ميشود.